IV FORUM POMORSKIEJ EDUKACJI

Jakich absolwentów przygotowują pomorskie szkoły ponadgimnazjalne?

Za nami IV Forum Pomorskiej Edukacji, na które Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego, zaprosił 25 listopada 2015 r. do Gmachu Głównego Politechniki Gdańskiej. Tym razem pomorskie środowisko oświatowe debatowało o osiągnięciach, rozwiązaniach, szansach i potrzebach edukacji ponadgimnazjalnej regionu.

IV Forum regionalne poprzedziło 7 debat lokalnych, podczas których ich uczestnicy mieli okazję do zapoznania się z zaprojektowanymi przez Samorząd Województwa Pomorskiego interwencjami w obszarze edukacji w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, wynikającymi z realizacji Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Aktywni Pomorzanie 2020 – trzema przedsięwzięciami strategicznymi pn.: „Kształtowanie sieci ponadgimnazjalnych szkół zawodowych uwzględniającej potrzeby subregionalnych i regionalnego rynków pracy”, „Zdolni z Pomorza” oraz „Kompleksowe wsparcie szkół i placówek”. Spotkania w Wejherowie, Tczewie, Bytowie, Słupsku, Kościerzynie, Kwidzynie i Gdańsku służyły wymianie doświadczeń i opinii na temat stanu edukacji z perspektywy lokalnej, zachęcały do rozmowy o dotychczasowych osiągnięciach, ale też umożliwiały diagnozowanie najważniejszych wyzwań rozwojowych. IV Forum będzie okazją do namysłu nad kondycją szkół ponadgimnazjalnych w naszym regionie i źródłem inspiracji do kontynuowania budowy systemowych rozwiązań wspierających pomorską oświatę. Jest również wyrazem troski o spójność podejmowanych działań w regionie.

IV etap edukacyjny, obejmujący szkoły ponadgimnazjalne: licea ogólnokształcące, zasadnicze szkoły zawodowe i technika, to ważny okres w życiu każdego młodego człowieka. To czas krystalizowania się wyborów zawodowych, pojawiania się nowych wyzwań i formułowania planów życiowych – czas kształtowania się jakości statusu tożsamości, z jaką młodzi ludzie startują w dorosłość. Uznając zakończenie edukacji za jeden z obiektywnych wskaźników dorosłości, podobnie jak uniezależnienie się od rodziny, zbudowanie trwałego związku (partnerskiego, małżeńskiego), rodzicielstwo, podjęcie aktywności zawodowej i satysfakcjonująca integracja z rynkiem pracy, jako kluczowe w kontekście jakości pracy pomorskiej szkoły ponadgimnazjalnej, ale także wcześniejszych etapów edukacyjnych, jawi się pytanie: Jak młodzi Pomorzanie są przygotowani do kreowania własnej ścieżki życiowej i zawodowej – radzenia sobie w życiu, w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości, której dzisiaj nie znają, chociaż paradoksalnie szkoła ma do niej przygotowywać?

Na IV Forum poruszano zagadnienia, o których dyskutowano już podczas lokalnych debat, a dotyczą one m.in.:

  • działań, które powinny doprowadzić do powstania trwałych powiązań między instytucjami edukacyjnymi, kulturalnymi i artystycznymi, instytucjami integracji i pomocy społecznej, instytucjami problemów w dobrym funkcjonowaniu na rynku pracy; stąd ważny aspekt współpracy szkół z pracodawcami i instytucjami rynku pracy, potrzeba zbliżenia szkoły do rynku pracy i pracodawców oraz pracodawców do szkół, np. w zakresie współtworzenia programów nauczania, realizacji praktyk zawodowych, doradztwa edukacyjno-zawodowego czy modernizacji pracowni szkolnych we współpracy z pracodawcami
  • problemów w dobrym funkcjonowaniu na rynku pracy; stąd ważny aspekt współpracy szkół z pracodawcami i instytucjami rynku pracy, potrzeba zbliżenia szkoły do rynku pracy i pracodawców oraz pracodawców do szkół, np. w zakresie współtworzenia programów nauczania, realizacji praktyk zawodowych, doradztwa edukacyjno-zawodowego czy modernizacji pracowni szkolnych we współpracy z pracodawcami
  • umiejętności, jakie absolwenci szkół ponadgimnazjalnych wynoszą lub jakich nie wynoszą ze szkoły, a jakich najbardziej im brakuje i są pożądane przez pracodawców.

Postulatem artykułowanym przez wszystkie środowiska jest konieczność zbudowania spójnego systemu doradztwa edukacyjno-zawodowego, który już od etapu szkoły podstawowej będzie wspierał ucznia, rodzica i nauczyciela w świadomym planowaniu ścieżki kształcenia z uwzględnieniem aktualnych potrzeb rynku pracy, ale również przygotuje młodego człowieka do uczenia się przez całe życie i dbania o rozwój osobisty. Nowoczesna gospodarka potrzebuje ludzi z pasją, świadomych swoich mocnych i słabych stron, aktywnych, elastycznych, otwartych na zmiany, potrafiących efektywnie komunikować się z innymi, pracować w zespole i nieustannie uczyć się, korzystając z różnych źródeł informacji, podnosząc posiadane kwalifikacje oraz nabywając nowe.

Jako jeden z obszarów wymagających najpilniejszych zmian powszechnie wskazuje się działalność wychowawczą szkoły, często marginalizowaną, m.in. ze względu na powszechną presję dotyczącą osiągania łatwo mierzalnych efektów kształcenia. Wobec współcześnie zachodzących przemian zapewnienie wsparcia psychologicznego dzieciom i młodzieży oraz umiejętne budowanie wartościowych relacji interpersonalnych nabiera szczególnego znaczenia. Istotne staje się wychowanie poprzez i dla wartości. Jest to również ważny obszar potrzeb w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz wyzwanie stojące przed instytucjami przygotowującymi do pracy przyszłych pedagogów. Skuteczna realizacja zadań wychowawczych szkoły wymaga zapewnienia ciągłości działań i poczucia bezpieczeństwa. Kształtowanie postaw młodych ludzi powinno odbywać się przede wszystkim poprzez dobry przykład, dawany przez otaczających ich dorosłych, ale też za pośrednictwem wprowadzanych rozwiązań organizacyjnych czy wyznaczanych priorytetów. W procesie zmian kluczowa jest rola nauczyciela – czy dzisiaj możemy jeszcze mówić o misji tego zawodu? Nie są odosobnione głosy, że nauczyciele powinni wykazywać większą innowacyjność w sposobie prowadzenia lekcji oraz w podejściu do ucznia. Wyzwanie stanowi pozyskiwanie nauczycieli przedmiotów zawodowych, np. w kontekście odpływu wykwalifikowanej kadry, spowodowanego względami finansowymi. Potrzebne jest regularne podnoszenie kompetencji nauczycieli przedmiotów zawodowych, w szczególności poprzez wizyty i staże w zakładach pracy.

Jak nauczyciele w pomorskich szkołach przygotowują uczniów do radzenia sobie w życiu, dalszego kształcenia oraz funkcjonowania na rynku pracy?
Jaka wiedza, jakie umiejętności, a przede wszystkim jakie postawy nauczycieli wspierają przygotowanie uczniów do wyzwań współczesności?
Jak motywować nauczycieli do zmiany?
Jak rozwijać kreatywność uczniów, umiejętność współpracy i pracy zespołowej – kompetencje kluczowe, często bardziej istotne w pracy aniżeli wiedza przedmiotowa?
W jaki sposób skutecznie kształtować, już od przedszkola, postawy odwołujące się do takich wartości, jak: rzetelność, uczciwość, punktualność, obowiązkowość, odpowiedzialność, wytrwałość, pracowitość, poczucie własnej wartości, szacunek dla siebie i innych ludzi, ciekawość poznawcza, kreatywność, przedsiębiorczość, innowacyjność, kultura osobista, gotowość do uczestnictwa w kulturze?

– To pytania, które nurtują pomorskie środowisko oświatowe.

U założeń Forum Pomorskiej Edukacji leży głębokie przekonanie, że skuteczny dialog jest punktem wyjścia do stworzenia warunków umożliwiających owocną współpracę na zasadach partnerstwa, z zaangażowaniem, wzajemnym zaufaniem i poszanowaniem autonomii poszczególnych podmiotów.

Chcemy na Pomorzu promować rodzaj współdziałania niezbędny do zbudowania efektywnego systemu wspierającego pracę szkoły, opartego na lokalnych koalicjach na rzecz rozwoju edukacji, angażujący organizacje pozarządowe, pracodawców, uczelnie, instytucje kultury i inne podmioty. Taki klimat współpracy będzie sprzyjał dzieleniu się przykładami dobrych praktyk i wzajemnemu uczeniu się od siebie szkół oraz instytucji z otoczenia szkoły, budując kapitał społeczny – potencjał Pomorza. Porozumienia pomiędzy różnymi podmiotami, m.in. samorządami poszczególnych szczebli, mogą stworzyć realne możliwości wyrównania szans edukacyjnych młodych Pomorzan, zapewniając wszystkim dostęp do wysokiej jakości bogatej oferty edukacyjnej.

Podczas Forum dyskutowaliśmy m. in. o tym, jak być na Pomorzu wyjątkowymi. Przedstawiciele nauki, biznesu, władz samorządowych, świata kultury, absolwentów szkół ponadgimnazjalnych oraz rodziców podejmą temat wyzwań współczesności stojących przed szkołami ponadgimnazjalnymi w regionie.